GENERAL

Koń w koronie

Trudno dziś szukać bardziej gorącego tematu. Czy wiecie już wszystko o nowym koronawirusie SARS-CoV-2 i chorobie COVID-19? Czy konie mogą zachorować albo rozprzestrzeniać wirusa? Czy istnieje koronawirus koni? Co robić w tym trudnym czasie? Jak możecie się domyślić kocham publikacje naukowe, jestem trochę skrzywiona, cóż zrobić, taka soczysta metaanaliza to miód na me serduszko, ale przy ówczesnej koronnej dynamice jeszcze nie ma co marzyć o klasie zaleceń I oraz poziomie wiarygodności danych A wg EBM [1]. Na nasze szczęście nauka jest wspaniała. Wiecie, że tysiące ludzi pracuje dzień i noc by zatrzymać tego motyla i jego efekt? Codziennie pojawiają się nowe publikacje [2], typowane są potencjalne substancje czynne [3], prowadzonych jest kilkadziesiąt badań klinicznych [4], a w poniedziałek (16.03.2020) podano szczepionkę pierwszej ochotniczce [5]. Z każdą chwilą jesteśmy mądrzejsi, dlatego tak ważne jest, by w tym momencie gdy naszą najskuteczniejszą linią obrony jest izolacja, każdy dołożył do tego swoją małą cegiełkę. Razem damy radę „spłaszczyć” krzywą epidemiologiczną, czytaj: #zostańwdomu -> #flattenthecurve.

Gdzie szukać informacji?

Tak jak zawsze – tylko rzetelne źródła. Nie jakieś tam chwytliwe nagłówki gazetek poszukujących sensacji, że pizza udusiła kogoś przez sen, tylko z grubej rury na scenę wchodzą takie gwiazdy jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), Ministerstwo Zdrowia (MZ) , Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)… Tak, nuuuudy, wiem. Kto to będzie czytał? Suche patyki i liście już lepiej smakują, nie każdy zaczyna dzień od scrollowania Google Scholar, więc w ramach edukacyjnej rozrywki można obejrzeć sobie filmiki autorstwa Uwaga! Naukowy Bełkot [6, 7] lub wykorzystać wolny czas na podszlifowanie angielskiego i samemu niczym Indiana Jones przeczesywać odmęty Sieci… Ahoj przygodo! O podrodzinie Coronavirinae oraz historii ludzkich patogennych gatunków koronawirusów, które znamy od jakiś 60 lat można przeczytać w przyjaźnie napisanym artykule z 2015 roku, jako taki wstęp teoretyczny [8].

Czy konie mogą zachorować albo rozprzestrzeniać wirusa?

Mam dobre informacje. Według WHO [9] nie ma w tej chwili żadnych dowodów na to, że pies, kot lub jakiekolwiek inne zwierzę może przenosić nowego SARS-CoV-2. Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób [10] potwierdza, że nie ma dowodów na to, że zwierzęta domowe (psy czy koty) stanowią ryzyko zakażenia dla ludzi. Dodają oczywiście, że zawsze warto przestrzegać podstawowych zasad higieny w kontakcie ze zwierzętami – myjcie rączki chłopaki i dziewczyny, bo nie znacie dnia ani godziny! Amerykańskie CDC [11] rozszerza nieco temat tłumacząc że dotąd nie potwierdzono jednoznacznie, że źródłem wirusa są jakiekolwiek zwierzęta (pewnie z mediów kojarzycie chińskie targi, niedogotowane nietoperze etc.), faktycznie jest brana pod uwagę hipoteza o pochodzeniu patogenu SARS-CoV-2 z jakiegoś źródła zwierzęcego, jednak na ten moment transmisja wirusa zachodzi tylko pomiędzy ludźmi. Nie ma powodu sądzić, że jakiekolwiek zwierzęta mogą być źródłem choroby oraz do chwili obecnej nie otrzymano ŻADNYCH doniesień o chorobie COVID-19 wśród zwierząt domowych ani żadnych innych zwierząt. W tej chwili nie mamy dowodów na to, że zwierzęta towarzyszące czy gospodarskie mogą rozprzestrzeniać COVID-19.

Na swoim Fejsbukowym Fanpejdżu [12] znany w środowisku ze swoich postów Dr David Marlin przytacza wypowiedź Dra Richard’a Newton’a, Dyrektora ds. nadzoru epidemiologicznego i chorób w Animal Health Trust, który jest ekspertem w dziedzinie chorób wirusowych zwierząt. Jego opinia jest również poparta konsultacjami z wieloma weterynarzami i naukowcami pracującymi w tym obszarze na całym świecie zrzeszonych w „Veterinary Infection Control Society”, które jest zarządzane przez Colorado State University: „Nie ma dowodów, że konie lub zwierzęta hodowlane są podatne SARS-CoV-2 lub mogą być źródłem infekcji dla ludzi.” Wspomniał on o jednym, jedynym psie z Hongkongu, u którego próbki z nosa i pyska wykazały wynik „słabo dodatni” w badaniu RT-PCR. Jeden przypadek i nie wiadomo czy to była aktywna infekcja, czy pies był nosicielem wirusa czy może wynik badania został zakłócony przez jakiś czynnik zewnętrzny (na przykład spontaniczny rozpad sondy)… Na dzień dzisiejszy (18.03.2020) na nieco ponad 200 tysięcy zakażonych osób na całym świecie, mamy jedno bardzo wątpliwe doniesienie o psie. Więcej chyba nie muszę tłumaczyć.

Czy istnieje koronawirus koni?

Wracając do koni… wiecie, że istnieją również zwierzęce koronawirusy, które powodują takie choroby jak zakaźne zapalenie otrzewnej u kotów, zakaźne zapalenie oskrzeli u ptaków, wirusowe zapalenie żołądka i jelit u bydła czy właśnie koronawirusowe zapalenie jelit u koni? [13] Na swojej stronie weterynarze koni z Palm Beach Equine Clinic Equine (Floryda, USA) [14] rozwiewają wątpliwości właścicieli koni, że koronawirus koni (ECoV) i SARS-CoV-2 nie są tym samym wirusem (!) i nic nie wskazuje na to, że którykolwiek z nich jest przenoszony pomiędzy gatunkami. W tej chwili NIE MA DOWODÓW, które wskazywałyby, że konie mogą zakazić się SARS-CoV-2 lub rozprzestrzeniać chorobę COVID-19 na inne zwierzęta lub ludzi. Nie mówimy tu o koniu jako o powierzchni na którą człowiek może nakaszleć, a drugi człowiek dotknąć, pocałować czy polizać – no halo, są tacy ludzie! Skoro taki SARS-CoV-2 może sobie latać 3 godziny w powietrzu, do tego przesiedzieć cicho 24 godziny na kartonie, 1-2 dni na powierzchni metalowej a 2-3 dni na plastikowej to wtedy kaszel w chusteczkę czy rękaw i mycie rąk nabiera nowego sensu, no nie? [15]. Na portalu Horse Talk znanego z naukowego podejścia również możemy znaleźć artykuł tłumaczący różnicę pomiędzy koronawirusami, tym końskim i najnowszym ludzkim oraz informację, że nie ma dowodów na to, że koronawirus koni stanowi zagrożenie dla ludzi lub innych gatunków zwierząt [16]. Koronawirus koni (Equine Coronavirus – ECoV) to stosunkowo nowo rozpoznany wirus, który może być jedną z przyczyn zakaźnego zapalenia jelit u koni, można się dokształcić czytając miły artykuł ekipy z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu [13, 17, 18].

Podsumowując – ECoV (Equine CoronaVirus) to nie to samo co SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome CoronaVirus 2). NIE MA dowodów na to, że zwierzęta domowe czy gospodarskie mogą same chorować lub rozprzestrzeniać wirusa wywołującego COVID-19.

Jak żyć?

Hasając po mediach społecznościowych widzę moją całą farmaceutyczno-medyczno-kliniczną brać, która bardzo świadomie dzieli się rzetelnymi informacjami popartymi źródłami, fachowo, z wykresami, liczbami, statystykami. Tak, sytuacja jest poważna, ale działamy, będzie dobrze. Jestem też bardzo dumna widząc ogłoszenia, że ośrodki jeździeckie wstrzymują jazdy rekreacyjne czy też przyjazdy pensjonariuszy do stajni. To bardzo, bardzo trudne decyzje, nikomu nie przychodzi łatwo podejmowanie ich, ale jednocześnie są one bardzo odpowiedzialne. Szanuję, podziwiam, wspieram. Przeczytajcie sobie na stronie British Horse Society rady dla właścicieli koni oraz dla ośrodków jeździeckich w tym naprawdę trudnym czasie, o czym myśleć, jak się zabezpieczyć [19, 20]. Pamiętajcie, że koniom bez jazdy konnej czy treningu krzywda się nie stanie jeżeli mają codziennie zapewniony ruch. Cała akcja #zostańwdomu to nie jest tylko złośliwe uziemienie wszystkich napędzanych wiatrem ludzi i przykucie ich do kaloryfera. To pewien przywilej. Jest cała masa ludzi pracujących na pierwszej linii ognia, tam na froncie – nasi najwspanialsi SZTURMOWCY <3 Oni nie mają wyboru, nawet jeżeli chcieliby zostać w domach – pracują w szpitalach, karetkach, laboratoriach, aptekach, sklepach.
Doceńmy to, nie utrudniajmy, podziękujmy.
Be safe, be smart, be kind.

Piśmiennictwo:

[1] https://poradnik-naukowy.gumed.edu.pl/42012.html

[2] https://scholar.google.pl/scholar?hl=pl&as_sdt=0%2C5&q=2019-nCoV&btnG=

[3] https://media.nature.com/original/magazine-assets/d41573-020-00016-0/17663286?fbclid=IwAR17r5ndeiHneyFKHckLDrAwyjbg2V0ye1GZEtSwQKuEYQgKj-IjbpdOP8A

[4] https://clinicaltrials.gov/ct2/results/details?cond=covid-19

[5] https://www.nature.com/articles/d41586-020-00154-w?utm_source=fbk_nnc&utm_medium=social&utm_campaign=naturenews&sf231582549=1&fbclid=IwAR3XgiaOqal88xt1DIZH-jpf-wxFQeFSSroomUVfdCx8Y_5w3TuLnv3WF-A

[6] https://www.youtube.com/watch?v=zFvsYoKL5C8

[7] https://www.youtube.com/watch?v=xZPLUmvKUOM

[8] http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2015/04/pnm_2015_048-054b.pdf

[9] https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses

[10] https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china/questions-answers

[11] https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/faq.html#animals

[12] https://www.facebook.com/photo?fbid=1305796282957923&set=a.233459346858294

[13] https://dlaspecjalistow.pl/pl/p/file/dafe13414b9616a3808317a02545e2dc/str_20-24.pdf

[14] https://equineclinic.com/equine-coronavirus-covid-19/

[15] https://www.medrxiv.org/content/medrxiv/early/2020/03/10/2020.03.09.20033217.full.pdf

[16] https://www.horsetalk.co.nz/2020/03/14/equine-coronavirus-covid-19-no-evidence-horse-human-spread/

[17] https://www.vet.cornell.edu/animal-health-diagnostic-center/veterinary-support/disease-information/equine-enteric-coronavirus

[18]

https://aaep.org/sites/default/files/Documents/Outside%20Linked%20Documents/DiseaseFactsheet_Coronavirus.pdf

[19] https://www.bhs.org.uk/advice-and-information/coronavirus-covid-19

[20] https://www.bhs.org.uk/our-charity/press-centre/news/2020/march/bhs-centres-covid-19

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *